آیا میشه به افغانها کمک کرد؟

ضیا صدر _ 22/4/2023

ذات آدمی باردار اندوهها، دلتنگیها، آرزوهای و تمناهای و نیازهای جانگداز و بیپایانی است که در بساموارد نمیشه متعلقی برای آنها یافت. خواستی وجود دارد که موضوعش را بهراحتی نمیتوان یافت، دلتنگی که بهسادگی متعلقی برایش نمیشود جست.

انسان بهسان روزنه مجهولی است که روزمرگیاش باعث کوری بیشتر آن میگردد. در بسا موارد خواست دارد، اما نمیداند چیست، مطالبه دارد ولی نمیداند که دقیقاً آن چیست، نگران و دلتنگ است، اما نمیداند دقیقاً برای چه؟ پیچیدگی و ناشناختگی انسان بیشتر از همین مشکل ناشی میشه!

مشکل آدمی طوری است که هیچکسی نمیتواند برای او کاری بکند، هرگاه خودش توانست سکان کار را دستش بگیرد دیگران میتوانند به او کمکی نمایند؛ بنابراین انسان طوری پدید آمده که دکتر و دوای بیماریاش خودش است و دیگران در صورتی میتوانند برای او کاری کنند که او خود، بخواهد و بتواند کمکها را دریافت کند. بسیاری از روانشناسان و دین شناسان بدین باورند که جهان پر از امداد است اما کسانی که این امدادها را بتوانند را دریافت کنند، بسیار اندک است.

هیچ کاری نمیشه برای کسی کرد مگر اینکه خودش بخواهد.

مردم افغانستان دچار این مشکلاند که قابلیت و ظرفیت دریافت کمک را ازدستدادهاند. کسانی که به چنین ناتوانی مبتلا گردند امداد و کمکهای جاری در جهان در بسا موارد به زیانشان تمام خواهد شد!

تجربه شخصی بنده از زندگی 13 ساله در میان مردم گواه آن است که هرچه به آن مردم مساعدت مالی، غذایی و پولی صورت گرفته به نحوی باعث آسیبهای مادی و مالی و اخلاقی در میان آنها شده است. آنها را بهجای اینکه مستعد تلاش بیشتر برای بهبود زندگی نماید، بهگونهای سرگردان و منتظر کمک بیشتر و دیگر نگهداشته است. علاوه بر این، هرقدر کمک بیشتر صورت گرفته گرفته، اختلافات ذاتالبینی و اجتماعیشان افزونتر به نظر میرسد. متاسفانه شما وقتی پای صحبت با مردم مینشینید حتی جوانها، آنها بیشتر صحبت و گلایه شان روی موضوع کمکها میچرخد، اینکه این کمکها به چه کسی رسیده و به چه کسانی نرسیده است. به صورت کنایه بیشتر مقصود خودشان بیشتر استحقاق را داشتهاند، ولی بهره کافی از این کمکها نگرفتهاند! یا کدام کسی هست که باعث این حق تلفیها میگردد.

کمکهای سازمان ملل و خارجیها را حق مسلم خویش میدانند و بسیار با شوق و رغبت و احساس مالکیت دارا و نادار به سوی آن می شتابند و دریافت میکنند. اما وقتی بحث مسلمان و کافر که میشه چنان سخنان ناروایی در حق همین کمککنندههای خارجی می گویند که آدمی احساس بدی برایش پیش میآید.

به نظر من کمکها به بحران اخلاقی فرار از مسئولیت و افزایش تنبلی کمک نموده است، فغانها از پیش برد مسئولیتها از بهداشت فردی گرفته تا مسئولیتهای اجتماعی گریزانند و تلاش دارند که دیگری را یا به استخدام بکشند و یا در نهایت مقصر بدروزی و مشکلات خود جلوه دهند. این حالت باعث شده که ریشه مشکلات فردی و اجتماعی شناخته نشود و حل مشکل از فراخور توجه، همت و توان همگان بالا و فراتر برود.

افغانها برخلاف ذوق و تقاضای وافری که به دریافت مساعدت و کمک دیگری دارند، استعداد پذیرش و جذب این کمکها را از دست دادهاند، بدین روی نه تنها این کمکها نمیتوانند آنها را در خروج از فقر ممد واقع گردند. بلکه بیشتر باعث فقر و وابستگی روانی آنها به کمک دیگران میگردند، علاوه بر آن در بسا موارد، کمکهای مالی باعث اختلافات و بدبینی و نیز دزد و حق تلفی هم می گردد.

این نوشته بیشتر قصد داشت که روی رذایل اخلاقی نهادینه شده در افغانستان مکثی نماید، امیدوارم موجب دیدگاه منفی و سلب کمک به مستحقیقن آنجا نگردد.